Trauma to zazwyczaj coś innego, niż myślisz. O zablokowanym ładunku emocjonalnym i pamięci ciała
Wyobraź sobie, że Twój domowy system alarmowy włącza się z ogłuszającym wykiem w środku słonecznego popołudnia. Nie ma pożaru, nikt nie włamuje się przez okno, a mimo to syrena wyje bez przerwy, zmuszając Cię do ucieczki. Dokładnie tak działa układ nerwowy człowieka, który nosi w sobie nieprzetworzony ładunek emocjonalny. Większość z nas żyje w przekonaniu, że słowo trauma zarezerwowane jest wyłącznie dla katastrof, wypadków komunikacyjnych czy brutalnych napaści.
W psychologii nazywamy je traumą przez duże T. Tymczasem w codziennej pracy gabinetowej znacznie częściej spotykam osoby zmagające się z cichym, podstępnym wrogiem, czyli traumą relacyjną i mikrotraumami skumulowanymi.
Czym właściwie jest ten zablokowany ładunek? To każde doświadczenie z przeszłości, które w danym momencie przerosło Twoje zasoby adaptacyjne. Mogło to być dziecięce poczucie odrzucenia, ciągła krytyka ze strony rodzica, nagłe rozstanie, chłód emocjonalny partnera czy długotrwałe przebywanie w środowisku, w którym Twoje emocje były unieważniane. Twój mózg, chcąc Cię chronić, nie zdołał w pełni przetworzyć tych informacji. Zamiast trafić do pamięci długotrwałej jako neutralna historia z przeszłości, wspomnienie zostało zamrożone w pierwotnej formie.
Zgodnie z Modelem Adaptacyjnego Przetwarzania Informacji (AIP), twórczynią którego jest dr Francine Shapiro, zablokowana trauma przechowuje nie tylko sam obraz wydarzenia, ale również pierwotne emocje, negatywne przekonania o sobie oraz realne doznania płynące z ciała. Kiedy w dorosłym życiu napotykasz na pozornie błahy wyzwalacz, na przykład chłodny ton głosu szefa lub brak odpowiedzi na wiadomość, Twój mózg błyskawicznie sięga do tamtego starego pliku. Efekt? Reagujesz ściskaniem w żołądku, paniką, gwałtownym wybuchem gniewu lub całkowitym odcięciem od uczuć.
Jak wskazuje dr Bessel van der Kolk w swojej przełomowej książce Ciało pamięta, ciało prowadzi bezwzględny rozrachunek. Nierozładowana energia stresowa nie znika po prostu dlatego, że minęło dziesięć lat. Utyka w strukturach podkorowych oraz w układzie mięśniowo powięziowym. Objawia się jako przewlekłe napięcie barków, nawracające migreny, problemy z układem pokarmowym, bezsenność czy permanentne poczucie zagrożenia. Możesz latami czytać poradniki i rozwinąć ogromną świadomość intelektualną swoich problemów. Niestety, sama rozmowa i analiza pracują głównie na poziomie kory nowej. Jeżeli reakcja lękowa zrodziła się w ciele i układzie limbicznym, to właśnie tam musi dotrzeć leczenie.
Właśnie w tym miejscu niezastąpiona okazuje się praca, jaką wykonuje terapeuta EMDR. Metoda EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) nie wymaga wielogodzinnego, szczegółowego opowiadania o doznanej krzywdzie. Poprzez kontrolowaną stymulację bilateralną, najczęściej za pomocą naprzemiennych ruchów gałek ocznych, stymulujemy mózg do wznowienia naturalnego procesu przetwarzania. Dochodzi do ponownej konsolidacji pamięci. Zablokowany ładunek emocjonalny opuszcza ciało, a wspomnienie wreszcie staje się tylko zwykłą osią czasu.
Jeśli czujesz, że Twoje ciało wciąż żyje wydarzeniami z przeszłości, a lęk dyktuje warunki w Twojej codzienności, warto skonsultować się ze specjalistą. Doświadczony terapeuta EMDR pomoże Ci bezpiecznie dotrzeć do źródła napięcia i raz na zawsze odciąć starą syrenę alarmową.
Zapraszam Cię do bezpiecznej przestrzeni mojego gabinetu na Ursynowie, gdzie krok po kroku odzyskasz spokój i poczucie wpływu na własne życie.
Bibliografia i źródła naukowe:
- Shapiro, F. (2019). Zostawić przeszłość w przeszłości. Jak odzyskać kontrolę nad swoim życiem dzięki terapii EMDR. Warszawa: Wydawnictwo Sensus.
- Van der Kolk, B. (2018). Ciało pamięta. Mózg, umysł i ciało w leczeniu traumy. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
- Levine, P. A. (2012). Uleczyć traumę. Niezwykły program przywracania mądrości naszemu ciału. Warszawa: Czarna Owca.
- EMDR Institute (2023). Adaptive Information Processing (AIP) Model and EMDR Therapy Procedures. Journal of EMDR Practice and Research.
Jeśli rozpoznajesz u siebie te mechanizmy, zobacz: terapia traumy i PTSD w Warszawie oraz terapia EMDR.